Festivals en evenementen

Hoogtepunten van WOMEX 2011

Voor de derde en laatste keer vindt de Womex (wereldmuziekbeurs) van 26 t/m 30 oktober plaats in Kopenhagen, Denemarken. Op de beurs staan standjes van labels, promoters, festivals, artiesten etc. waar je informatie en materiaal kunt opvragen. Maar je kunt ook naar de daycases, lezingen en films gaan. ‘s Avonds vinden de showcases plaats, die vrijwel allemaal zijn opgenomen door onze collega’s van de Britse, Deense en Noorse Radio. In De Zaterdagavond, het themakanaal Jazz Jong en VPROJazzLive worden de concertopnamen op een later moment uitgezonden. Hier volgt een verslag met de hoogtepunten.

Opening
Het openingsconcert op woensdag 26 oktober wordt dit keer verzorgd door Hongarije. Verschillende ensembles staan op het podium die om beurten in de spotlights staan. Het basismateriaal is volksmuziek en elk ensemble geeft er een eigen visie op. De allerbeste acts zijn de groep Söndörgö, de twee cimbalisten Kalman Balogh en Miklos Lukacs en het samenspel van Mihaly Dresh op fluit en sax en Miklos Lukacs.

Daycases
Daycases zijn optredens van 40 minuten die in een Kopenhaags beursgebouw plaatsvinden en dus soms boven het geroezemoes van het netwerkende publiek uit moeten zien te komen. Het zijn meestal interessante, innovatieve artiesten zoals de waanzinnige Finse accordeonist Antti Paalanen en de jongste artiest van alle showcases, Laima Jansone (24 jaar) uit Letland. Ze speelt op een eeuwenoud snaarinstrument, kokles. Op de achtergrond zie je stemmige videobeelden.

Erg leuk was het optreden van het Krar Collective uit Ethiopië. Ieder nummer een ander outfit van de goedgemutste zangeres, Genet Asefa. In het laatste nummer komt zangeres Minyeshu ook even on stage om te dansen.

Zeer verrassend is het optreden van de Iraanse percussionist Mohammad Reza Mortazavi. In zijn eentje zet hij een ongelooflijk boeiend kleurenpalet neer.

Showcases donderdag tot en met zaterdag
De avonden in de Koncerthuset – het schitterende concertgebouw van Kopenhagen – duren van 21 tot 3.30 en zijn rijkelijk gevuld. Ik heb veel gezien, maar ook veel gemist. Over het algemeen is de kwaliteit van de muziek hoogstaand, met uitzondering van mindere groepen als Mars Melto &  the Melanesian Allstars, Matuto en Sotho Sounds. Maar laat ik me concentreren op de highlights!

The Other Europeans
The Other Europeans is een internationaal gezelschap van 14 muzikanten: klezmer- (Jiddish) vs lautari-  (Roma) muzikanten,  bijeen gebracht door muzikaal leider Alan Bern. Dit interculturele superensemble herstelt de eeuwenoude samenwerking tussen twee bevolkingsgroepen die zijn getroffen door holocaust en immigratie. De beste solisten uit zeven verschillende landen bouwen een nieuwe culturele relatie op. Het resultaat is verbluffend. Fantastische muzikanten met de passie van de Roma versus de perfectie van de klezmorim.

Ferro Gaita
De Kaapverdiaanse groep Ferro Gaita is opgericht in 1996. De groepsnaam is een combinatie van twee instrumenten: een ijzeren (ferro) staaf die met een mes wordt bespeeld en de gaita, een accordeon. Ze spelen de traditionele funana, een genre dat tijdens de koloniale tijden verboden was. De presentatie ziet er leuk uit en de muziek is lekker opzwepend.

Máirtín O’Connor Band
Ook al ben je geen fan van Ierse muziek, de muzikanten van de Máirtín O’Connor Band zijn gewoon steengoed. Wat een samenspel en speelplezier! Het trio rond de accordeonist Máirtín O’Connor is een hechte muzikale entiteit. Het begon bij het album Road West waarvoor O’Connor in 2001 Cathal Hayden (fiddle, banjo) en Seamie O’Dowd (gitaar, vocals) uitnodigde . Op deze Womex worden ze bijgestaan door de formidabele percussionist Jim Higgins.

Blitz the Ambassador
Heftige reis van Afro-Amerikaanse muziek terug naar de roots in Afrika met citaten uit Rapper’s Delight, bekende jazz- en soulnummers, Fela Kuti, Miriam Makeba enz. De Ghanese Blitz the Ambassador brengt alle invloeden samen en brengt geëngageerde teksten krachtig ten gehore. Een top-act!

Vrijdagavond in Studio 1
In de mooiste zaal (Studio 1) van het Koncerthuset staan de artiesten van wereldklasse. De Armeense udspeler Ara Dinkjan wordt aangekondigd als de  beste udspeler ter wereld. Hij is inderdaad er goed en virtuoos maar de muziek is soms akelig glad. De Portugese zangeres Carminho laat de echte fado horen met een flinke dosis duende (pijn). De Qawwali zanger Asif Ali Khan met zijn Party is ook geweldig, maar zijn arrogantie staat een religieuze beleving in de weg.

Brass en folk
Tijdens de showcases ben ik slechts een aantal keer in de aan Scandinavische muziek gewijde Nordic Club geweest. Op vrijdagavond staat tijdens het slotconcert violiste en zangeres Ragnhild Furebotten blakend van zelfvertrouwen haar traditionele Noorse folk te spelen in combinatie met een brass-ensemble. Boeiende combinatie in een perfecte uitvoering.

Dutch Delta Sounds
Op zaterdagavond is de zogeheten offWomex (zeg maar: randprogramma) ingericht voor drie groepen uit Nederland. Arifa (1) begint en iedereen zit stil en geboeid te luisteren. Het komt iets te saai en serieus op me over, omdat ik eerst naar een fascinerende en energieke groep uit Guadeloupe ben gegaan: Kan’Nida, een groep uit de Saint-Anne gemeenschap die al sinds 1980 bestaan en traditionele liederen zingen. De Nederlandse Afrikaanse band Mdungu (2) heb ik gemist maar ik heb wel gezien dat Amsterdam Klezmer Band (3) een ouderwets feestje heeft gebrouwen.

Ibrahim Maalouf
Dit is wel dé verrassing van het hele showcasefestijn. Ibrahim Malouf uit Beiroet/Frankrijk, zoon van de beroemde trompettist Nassim Maalouf, heeft de Arabische manier van spelen op de trompet van zijn vader geleerd met gebruikmaking van kwarttonen en de arabeske ornamenten. Dit gecombineerd met een progrock/ jazzfusion geluid met zijn band die uit louter virtuozen bestaat. De indrukwekkende dynamiek golft van rustig en zacht tot aan bombastische Led Zeppelin-achtige hectiek.

De rest van de zaterdagavond
Na zo’n overweldigende showcase komt de rest van de avond wat flauw over. Maar Bombino, die een slechte tijd had in ons festivalseizoen (de band stond op Mundial) in onze mislukte zomer, staat op het podium in de Foyer flink te rocken. Terug in Studio 1 staat de Russische vrouwengroep Ayarkaan in prachtige kostuums. Ze maken een freaky en onheilspellend geluid met hun mondharpen, paardengeluiden en schel gezang. Eén van de schoonste optreden van de Womex is van het ensemble uit Azerbeidjan: Mansum Ibrahimov Ensemble.

Zondag de prijsuitreikingen
Op de laatste dag van de Womex worden er prijzen uitgereikt aan een instantie, label en artiest die iets betekenen in de wereld van de wereldmuziek. De Zuid-Afrikaanse trompettist Hugh Masekela heeft de Artists Award in ontvangst mogen nemen en heeft vervolgens een geweldig optreden gegeven.

Volgend jaar is de Womex in het Griekse Thessaloniki!

Charlie Crooijmans
webredacteur Radio 6, journalist